ARKTYCZNA EKSPEDYCJA Z ORKAMI I HUMBAKAMI NA KOŃCU ŚWIATA

Gdzie dokładnie jesteśmy: morze, fiord i prądy

Reinfjord leży w północnej Norwegii, w regionie Troms, w zewnętrznej części fiordu Kvænangen, który otwiera się na Morze Norweskie. Najbliższe miasteczko to Skjervøy, port rybacki na wyspie, i jest ono jednocześnie punktem przesiadki z promu na naszą prywatną łódź. To około 70° szerokości północnej, czyli ponad 300 km za kołem podbiegunowym.

Mimo tej szerokości fiordy nie zamarzają. Wzdłuż wybrzeża płynie na północ Prąd Norweski, gałąź ciepłych wód Atlantyku (kontynuacja Golfsztromu), która trzyma zimą powierzchnię morza na poziomie kilku stopni powyżej zera. Wewnątrz fiordu spotykają się wody oceaniczne i słodsza, zimniejsza woda zatokowa, a w wąskich cieśninach między wyspami przypływy i odpływy tworzą silne prądy pływowe. To właśnie w głębokich, osłoniętych basenach fiordu zimują ławice śledzi. A tam, gdzie są śledzie, pojawiają się orki i humbaki.

Kapitan nie wypływa w jedno stałe miejsce. Każdego ranka sprawdza prognozę, wiatr, falę i raporty o ławicach, a potem wybiera zatokę lub cieśninę, w której warunki są najlepsze. Ten sam fiord może więc wyglądać dziś jak lustro w osłoniętej zatoczce, a jutro jak otwarte morze z długą falą.

Orki Arktyki: kim są i jak żyją

Orki to największe delfiny świata i drapieżniki szczytowe oceanów. Orki z północnej Norwegii zimą specjalizują się w jednym: w śledziach.

Polowanie zespołowe. Norweskie orki stosują technikę zwaną carousel feeding. Okrążają ławicę śledzi i spychają ją w ciasną kulę. Zacieśniają ją bąblami powietrza, błyskami białego brzucha i uderzeniami ogonów w powierzchnię. Potem pojedyncze orki podpływają i uderzają ogonem w ławicę, ogłuszając ryby, które następnie jedzą jedna po drugiej. To praca zespołowa, bez centymetra marnowania sił.

Rodzina na całe życie. Orki żyją w stadach opartych na pokrewieństwie po linii matek. Młode zostają przy matce, często do dorosłości, a w niektórych stadach razem pływają cztery pokolenia. Przewodzi najstarsza samica, która decyduje, kiedy i gdzie grupa żeruje. Orki komunikują się dźwiękami, a każda rodzina ma własne dialekty.

Za śledziem. Śledź norweski wiosenny zmienia miejsca zimowania w skali dekad. Orki i humbaki podążają za nim. Dlatego w ostatnich latach część zimowych spotkań z wielorybami przeniosła się na północ Troms, w okolice Skjervøy i Kvænangen.

Humbaki. Garbate wieloryby też żerują na śledziach. Dorosłe osobniki mają do 15 metrów długości, a ich fontanny widać z daleka. Pojawiają się w tych samych wodach, co orki, i czasem pływają obok nich.

Zwyczaje spotkań. Orki nie pozują i nie przychodzą na zawołanie. Kapitan podpływa powoli i z boku, nigdy od przodu ani z tyłu, a o wejściu do wody decyduje on, na podstawie zachowania zwierząt i warunków. Czasem jest to jedno krótkie, intensywne przepłynięcie. Czasem kilka spotkań w jeden dzień. Czasem po prostu godziny na wodzie, w ciszy, z bijącym sercem i widokiem czarnych płetw na tle szarego nieba.

Życie na campie: Jak mieszkają ludzie na końcu fiordu

Reinfjord to nie hotel, to mała osada nad fiordem, do której nie prowadzi droga. Promy i łodzie robią tu to, co gdzie indziej autobusy: wożą ludzi, zakupy i listy. Zimą zostaje tu kilka domów, kilka łodzi i załoga, która wie, jak ogrzać dom, przeczekać sztorm i wypatrzeć wieloryba na horyzoncie.

Załoga i psy. Gospodarzami campu są przewodnicy i kapitanowie Valhalla Expedition, którzy od lat prowadzą tu ekspedycje, oraz psy bazy, które witają każdego gościa jak starego znajomego. Wspólne posiłki, wspólne rozmowy przy ognisku i wspólne mycie sprzętu sprawiają, że po dwóch dniach nikt nie jest turystą, a wszyscy są ekipą.

Rytm dnia. O 7:30 śniadanie, o 9:00 przy łodzi, około 15:00 powrót, o 16:00 przekąski, o 18:30 otwiera się bar w lavvu, o 19:30 kolacja. Godziny zależą od pogody i światła, bo w styczniu dzień jest krótki. Wieczory to sauna, jacuzzi, gry i rozmowy.

Lavvu. To tradycyjny namiot Samów, rdzennych mieszkańców Północy, w którym od wieków pasterze reniferów gotowali, jedli i opowiadali historie przy ogniu. W Reinfjordzie jest sercem campu: ogień pośrodku, ławy dookoła, ciepło, zapach drewna i jedzenia. Samowie, Kwenowie i norwescy rybacy stworzyli w tych stronach kulturę życia w arktycznej zimie, którą po norwesku nazywa się koselig: ciepło ogniska, świece w oknach, wełniane skarpety i ludzie przy stole.

Zasady campu. Każdy dba o swój sprzęt: po powrocie płuczesz i suszysz pianki. Każdy pomaga wypatrywać zwierząt. Szanujemy zwierzęta, ciszę i siebie nawzajem.

Podsumowanie wyprawy oraz dla kogo jest ta wyprawa?

Cztery noce w wiosce bez drogi, snorkeling z dzikimi orkami i humbakami, wieczory przy ognisku w lavvu, sauna z widokiem na góry i trzy noce w Tromsø, gdzie zorza, husky i renifery czekają tuż za miastem. Na campie wszystko jest w cenie. W mieście decydujesz, ile dołożysz.

1. Dla Ciebie, jeśli od lat marzysz o spotkaniu z orką oko w oko i wiesz, że nie wystarczy Ci obejrzenie jej z pokładu. Jeśli lubisz poczuć, że naprawdę gdzieś byłeś, a nie tylko zrobiłeś zdjęcie.

2. Dla ludzi, którzy czują się swobodnie w wodzie i nie boją się zimna. Nie musisz być nurkiem ani sportowcem. Wystarczy, że lubisz pływać, ciekawi Cię świat pod powierzchnią i potrafisz zachować spokój, gdy obok przesuwa się coś znacznie większego od Ciebie.

3. Dla par, które chcą przeżyć coś wspólnie i zapamiętać na lata. Dla przyjaciół, którzy mają dość kolejnego wyjazdu na plażę i szukają przygody. Dla osób podróżujących solo, które lubią poznawać ludzi przy ognisku i nie potrzebują hotelowego luksusu, żeby dobrze się bawić.

4. Dla fotografów i miłośników przyrody, którzy wolą cierpliwie czekać na właściwy moment niż dostać wszystko od razu. Dla tych, którzy rozumieją, że dzikie zwierzęta nie pracują na zamówienie, i właśnie dlatego tak bardzo to cenią.

Ta wyprawa nie jest dla Ciebie, jeśli oczekujesz gwarancji spotkania ze zwierzętami, wygód pięciogwiazdkowego hotelu albo pełnej przewidywalności. Arktyka zimą jest zimna, ciemna i pogodna naraz, a o planie decyduje pogoda. Jeśli to Cię nie odstrasza, tylko ciekawi, jesteś w dobrym miejscu.

Zostaje jedno pytanie: kiedy wskakujesz do wody?